1953 yılında ABD donanması için denize indirilen Albacore adlı denizaltı ile denizaltı tasarımda bugün halâ geçerliliğini koruyan bir çok tecrübe elde edilmiş ve hayata geçirilmiştir.

Aslında tüm denizaltıcılık tarihi düşünüldüğünde en büyük gelişmeler 2.Dünya Savaşı yıllarında, ağırlıklı olarak Almanya tarafından gerçekleştirilmiştir. Diğer taraftan Japonya ve ABD de denizaltı teknolojisine büyük önem vermiş ülkeler olarak öne çıkmışlardır. Bununla birlikte her iki ülke de bu teknoloji alanında Almanya'nın oldukça gerisindeydi.

Bu savaş sırasında denizaltı kayıplarının aşırı derecede artması sonucunda Almanlar, o zamana kadar fazla üzerinde durulmayan, denizaltıların sualtında daha uzun süre kalma ve daha hızlı seyretme nitelikleri geliştirmek için büyük çabalar harcadılar ve aslına bakılırsa bunda tahminlerin de ötesinde başarılı oldular. Şınorkel ve Walter türbini gibi sistemler, Tip21 ve Tip23 gibi zamanının çok ilerisinde denizaltılar hemen akla gelenlerdir. Bu çalışmalar hakkında birkaç yazıyı yakın bir zamanda bu sitede yayınlamaya çalışacağım... Savaştan hemen sonra Amerikalılar ele geçirdikleri Alman Tip21 denizaltılarını kopyalayarak Tang sınıfı filo denizaltılarını üretmeye başladılar. Yandaki resimde görülen bu sınıftan USS Gudgeon bugün halâ, üretildikten 50 yıl sonra, Türk Deniz Kuvvetlerinde TCG Hızır Reis adıyla kullanılmaktadır. Doğrusunu söylemek gerekirse günümüzün teknolojisinin bu kadar gerisindeki bir denizaltının hala Deniz Kuvvetlerimizde kullanılıyor olması çok üzücü bir durum ama ne yazık ki her konuda olduğu gibi denizaltı teknolojisi konusunda da tamamen dışa bağımlı hale gelmiş olan ülkemizin bir gerçeği de bu ve daha da üzücü olan önümüzdeki birkaç on yıl içinde bu alanda herhangi bir olumlu gelişme olmasının mümkün görülmemesidir...

Biz yazının ana konusuna dönelim. Albacore gerçekten de radikal bir denizaltıydı ve yeni üretilen yüksek mukavemetli HY-80 çeliğiyle imal edilen gövdesi tamamen sualtında yüksek sürat için geliştirilmişti. O güne kadar üretilen hiçbir denizaltı bu kadar düşük bir direnç katsayısına sahip değildi.

Öyle ki 62.1m boyunda ve dalışta 1.850 ton ağırlığında olan bu denizaltı sadece 136hp'lik bir güçle 7 deniz mili/saat'lik bir sürate ulaşabilmektedir. Tam gücü olan 15.000hp ile ise kısa süreler için 33 deniz mili/saat gibi, bir dizel elektrik denizaltı için müthiş kabul edilebilecek bir sürate ulaşabilir.

Albacore'nin gövdesi boyuna ekseni etrafında tamamen simetriktir, başka bir deyişle iki ucu parabolik bir torpile benzer. Gözyaşı damlası olarak nitelenen bu tip gövde şekilleri sahip oldukları düşük direnç nitelikleri sebebiyle pek çok durum için yüksek bir performans elde etmek için vazgeçilmezdir. O güne kadar üretilen tüm denizaltılarda uygulanan uzun ve dar gövde yapısının (yukarıdaki resimde görülen Hızır Reis gibi) aksine Albacore oldukça kısa ve geniş yani dolgun bir gövdeye sahiptir. Buna rağmen akış hatlarına olabildiğince uyan gövde şekli özellikle yüksek süratlerde büyük bir direnç üstünlüğü meydana getirir. Albacore için gerçek bir denizaltı şekline sahip ilk gemi demek yanlış olmaz.

Gözyaşı damlası formundaki gövdesi yıllarca süren kapsamlı model testi çalışmalarının bir sonucudur. Orijinal gövde şekli birinci dünya savaşında kullanılan R101 zeplinine ait formun kapsamlı ve büyük ölçekli rüzgar tüneli testleriyle iyileştirilmesiyle elde edilmiştir. Yandaki resimde böyle bir test çalışmasını görüyorsunuz.

Bu gövde şeklinin bir diğer üstünlüğü de önceki nesil tüm denizaltılarda rastlanan, yüksek süratlerde oluşan hidrodinamik dengesizliklerin ve bunun sebep olduğu denizaltı kontrolünün tamamen kaybolması tehlikesinin bu modelle oldukça azaltılması olmuştur. Teknenin manevra nitelikler de mükemmeldir ve 3.2^o/saniyelik bir dönüş oranına sahiptir.

Sonuçta bugün kullanılan hemen tüm denizaltılar daha hızlı, daha iyi manevra yapabilen, gövde etrafında oluşan daha düzgün akış sebebiyle daha sessiz yüzebilen ve aynı sebeple kendi sonarları daha iyi performans gösteren ve yine aynı sebeple pervanesine daha temiz akış geldiğinden daha yüksek sevk verimine sahip ve daha düşük pervane gürültüsüne neden olan bu ve bu yaklaşımdan türetilmiş gövde şekillerinde imal edilirler. Bunlar arasında en radikal örnek ise dünyanın en hızlı ve en derine dalan filo denizaltısı olan ve artık kullanımdan kalkan ünlü Sovyet nükleer hücum denizaltısı Alfa'dır...

Tamamen bir teknoloji geliştirme ve test aracı olarak inşa edilen Albacore üzerinde bu nedenle çok sayıda önemli değişiklikler yapılmış ve denenmiştir ve denizaltı aynı nedenle tamamen silahsızdır.

İlk aşamada kıçta ve boyuna simetri ekseni üzerinde 1 adet 5 kanatlı pervaneye sahip olan ve 26 knot sürate erişebilen denizaltı daha sonraları yerleştirilen aynı eksen üzerinde ters dönüşlü çift pervane ve gümüş-çinko aküleriyle 33 knotluk sürate erişilebilmiştir. İlk modelde standart + kuyruk düzenine sahip olan denizaltı üzerinde daha sonraki safhada X kuyruk düzeni (sayfanın altındaki resimlere bakın) de test edilmiş ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Bununla birlikte X kuyruk düzeni takip eden hiçbir Amerikan denizaltısında kullanılmamıştır.

Fakat iki ülke Hollanda ve İsveç bu fikri kendi tasarımları olan denizaltılara başarıyla uygulamışlardır. X kuyruk düzenin en önemli avantajı denizaltının dibe tamamen oturarak daha iyi saklanmasına imkan vermesidir oysa + kuyruk düzenine sahip bir denizaltı bunu yaparsa alt dikey dümeni hasar görür. İsveç ve Hollanda Deniz Kuvvetlerinin harekat yaptıkları denizlerin (Baltık ve Kuzey Denizi) yeterli sığlıkta olması (hemen hiçbir yerde derinlik 200 metreyi geçmez) bu iki deniz kuvvetinin X kuyruk düzenini seçmesinde önemli bir etken olmuş olabilir. Ayrıca X kuyruk düzeninin, ilk olarak F-16 savaş uçakları için geliştirilen telle uçuş elektriksel kontrol sistemiyle birleştirilmesiyle denizaltının tek kişi tarafından 3 eksende mükemmel olarak kullanılabilmesi de mümkün olmaktadır. En yeni geliştirilen sistemlerde ise bu iş için elektrik telleri ve sinyalleri yerine fiber-optik kablolar kullanılarak ışıkla uçuş yöntemine geçilmiştir.

İlk modelde gövde üzerinde baş yatay kontrol yüzeyleri ve yelkenin firar kenarında bulunan bir dümen (sayfanın altındaki resimlere bakın) de denenmiş ve daha sonraki denemelerde her iki sistem de iptal edilmiştir. Ayrıca bazı yeni safra kontrol yöntemleri de denizaltı üzerinde kapsamlı olara denemiştir. Uçaklardaki hava frenlerine benzeyen bir su freni sistemi de ilk kez bu denizaltı üzerine uygulanmıştır.

19 yıl hizmmette kalan bu denizaltı özellikle sürat, derinlik değiştirme, sualtı manevrası alanlarında kapsamlı olarak denenmiş ve elde edilen verilerin ışığında bugünkü modern denizaltılar geliştirilmiştir. Sonuç olarak ilk nükleer denizaltı olan Nautilus ile ilk gelişmiş gövde şekline sahip olan denizaltı Albcore'un birleştirilmesi ile üstün bir sualtı performansına sahip olan Skipjack sınıfı SSN'ler ortaya çıkmıştır.

Albacore üzerinde denenen bazı önemli kavramlar

• Boyuna eksen üzerinde tam simetrik gövde şekli
• Pervanenin teknenin simetri eksenine yerleştirilmesi
• Düşük boy / çap oranı; 7.5:1
• HY-80 yüksek mukavemetli çelik
• Kıç kontrol yüzeylerinin pervanenin önüne alınması
• Aynı eksende ters dönüşlü çift pervane sistemi
• Su frenleri
• Çekili dizin sonarlar
• Gümüş-çinko aküleri
• Gürültü azaltma yöntemleri
• Yüksek basınçlı hidrolik sistemler
• Gövde üzerinde sonar dizinleri
• Hafif Wright radyal dizel motorları
• X şekilli kıç kontrol yüzeyleri
• Yelken dümeni
• Tek elemanlı uçak tipi denizaltı kontrol sistemleri

Tasarım: ?
İnşa Tersanesi: Portsmouth donanma tersanesi

Deplasman (ton): 1,242 ton - yüzeyde / 1,847 ton - dalışta
Sürat (deniz mili/saat): 15 - yüzeyde / 33 - dalışta
Dalış Derinliği; 183m (test) - 356m (kırılma)
Tam boy (m): 62.6
Genişlik (m): 8.3
Çektiği su (m): 5.7
Gövde malzemesi: HY-80 yüksek mukavemetli çelik

Sevk sistemi:
2 x General Motors dizel; 16-silindir, 2 zamanlı radyal (güç: 1,000 bhp) ve
2 x jeneratör; Elliot 710 volt, 1,150 amper, 817 kW
2 x elektrik motoru; 7.500hp730/925 VDC, 8,000 amper, 50-250 devir/dakika
7,500 shp kurşun-asit aküleri, sonra 15,000 shp gümüş-çinko aküleri
1 adet 5 kanatlı pervane, sonra aynı eksende ters dönüşlü çift pervane

Mürettebat: 55

Silahlar:
Silah Sistemi taşımıyor.

Elektronikler:
Çok çeşitli elektronik sistemler denizaltı üzerinde test edildi...